Bir yakınınızdan haber alamadığınız ilk günlerde elinizdeki bilgi dağınıktır: son konuştuğunuz an, söylediği birkaç yer adı, arkadaşlarının ve iş yerinin aktardıkları, belki son gönderdiği bir fotoğrafın arka planı. Dedektifin bu işteki yeri, bu parçaları bir sıraya koymak, sıradaki yerlere açık alanda tek tek bakmak ve bulduğunu resmî başvurunuza eklenebilecek biçimde yazmaktır. Çalışma resmî aramanın yerini almaz; onun yanında, ailenin kendi imkânıyla ulaşamadığı kısmı tamamlar. Aydın Dedektif, Aydın’da haber beklenen bir yakın için ailenin verdiği yerlere açık alanda bakar ve her bakışı tarihiyle yazar.
Resmî bildirim yapılmadıysa sıradaki adım odur
Yakınınızın kaybolduğunu henüz resmî olarak bildirmediyseniz, dedektifle konuşmadan önce yapılacak iş budur. Bildirimi ertelemek için kendinize bir süre koymayın; yakınınızın yetişkin olması ya da daha önce de birkaç gün haber vermeden uzaklaşmış olması, endişenizi bugün anlatmanızın önüne geçmesin.
Bildirimde sizden istenecek bilgilerle dedektife vereceğiniz bilgiler büyük ölçüde aynıdır. Aşağıdaki listeyi bir kez hazırlayıp iki yerde de kullanabilirsiniz. Böylece aile içinde herkes aynı bilgiyi aynı biçimde aktarır ve kimin neyi söylediği karışmaz. Bildirimi hangi birime yaptığınızı ve size verilen bir başvuru bilgisi varsa onu da not edin; raporda bu başvuruya atıf yapılır.
Ailenin bildiklerini bir sıraya dizmek
Bir yakın kaybolduğunda her aile üyesinin aklında başka bir parça vardır ve bu parçalar çoğunlukla telefonlarda, konuşmalarda, akılda dağınık kalır. Çalışmanın ilk saatleri bunları tek bir kâğıda toplamakla geçer:
- Son görüldüğü yer ve yaklaşık zaman; son kiminle konuştuğu.
- Yüzü net seçilen yeni bir fotoğrafı; son görüldüğü gün ne giydiği.
- Çalıştığı yer, son zamanlarda söz ettiği yeni bir iş ya da yeni bir çevre.
- Düzenli gittiği yerler: bir çay ocağı, bir kahvehane, bir spor salonu, üyesi olduğu bir dernek.
- Yakın arkadaşlarının ve akrabalarının oturduğu ilçe ve mahalle.
- Kaybolmadan önceki günlerde değişen bir şey: bir tartışma, bir borç, bir yolculuk sözü, alışılmadık bir ziyaret.
Gözlük kullanıp kullanmadığı, belirgin bir yara izi ya da yürüyüşü gibi fotoğrafta görünmeyen ayrıntılar da sahada tanımayı kolaylaştırır. Her parçanın yanına kimden geldiği ve hangi gün olduğu yazılır. Yakınınızın size doğrudan söylediği bir cümle, üçüncü bir kişiden duyulan bir sözden daha ağır basar. Liste, en yeni ve en belirli bilgiden başlar: geçen hafta söz ettiği bir iş yeri, yıllar önce sık gittiği bir semtten önce gelir. Bu sıra, sahadaki günlerin hangi yerde harcanacağını belirler.
Evdeki eşyalar da bu listeye bir satır ekler. Yakınınızın kimliği, cüzdanı, telefon şarj aleti, birkaç parça giysisi ya da düzenli kullandığı bir ilacı yanında götürüp götürmediğine, hiçbir şeyi yerinden oynatmadan bakın. Eksik olan şeyler, ayrılışın önceden düşünülmüş mü yoksa ani mi olduğuna dair ilk ipucudur; hem resmî görevliler hem de saha planı için önemlidir. Telefonunuzu açık tutmanız, yakınınızdan ya da onu tanıyanlardan gelen her mesajı silmeden saklamanız ve kimin ne zaman aradığını not etmeniz de aynı derecede işe yarar.
Listedeki yerler sahada nasıl sınanır
Sıradaki her yere, ailenin anlattığı düzene uygun saatlerde gidilir. Bakılan şey üç tanedir: yer hâlâ söylendiği gibi mi duruyor, yakınınız orada görülüyor mu, ailenin anlattığı düzenle örtüşen bir iz var mı. Her ziyaret saat aralığı, yerin türü ve sonucu ile not edilir; gerektiğinde yer fotoğraflanır.
Bu düzenli dökümün aileye bir faydası daha vardır. Kaybolan biri arandığında aile üyeleri aynı yere tekrar tekrar gider, bazı yerler ise hiç akla gelmez. Sahada bakılan yerler bir listeye ve bir haritaya işlendiğinde nereye bakıldığı, nereye bakılmadığı herkes için görünür olur. Aile kendi araması için de bu listeden yola çıkabilir.
Liste tükendiğinde ya da yeni bir bilgi geldiğinde sıra güncellenir. Ailenin aklına sonradan gelen bir yer, bir arkadaşın aktardığı yeni bir ad ya da resmî görevlilerin paylaştığı bir bilgi, listenin başına geçebilir. Bu değişikliklerin her biri sizinle konuşularak yapılır.
Yakınınıza dair bir iz bulunduğunda
Sahada bir iz bulunması çoğu kez yakınınızın kendisinin görülmesi anlamına gelmez; bir yere uğradığının, bir çevreyle bağının sürdüğünün anlaşılmasıdır. Bu tür bilgiler tarihleriyle yazılır; resmî başvuruyu yürüten görevlilere olduğu gibi aktarabilirsiniz.
Yetişkin bir yakınınız görülür ve kendi isteğiyle orada yaşadığı anlaşılırsa, bulunduğu yer size yazılmaz. Bu, ailenin duymak istediği cevap olmayabilir; ama ailenin bir sonraki kararı için gereken asıl bilgi, yakınının kendi kararıyla bir hayat kurduğudur ve rapor bunu açıkça söyler.
Yakınınız kendiliğinden döner ya da resmî görevliler ona ulaşırsa çalışma o noktada durur. O güne kadar bakılan yerlerin dökümü yine size teslim edilir; ileride benzer bir endişe yaşanırsa ailenin elinde nereden başlanacağını gösteren bir kayıt olur.
Resmî başvuruya eklenecek sayfa
Rapor sade bir dille ve tarih sırasıyla yazılır. Başta ailenin verdiği bilgilerin özeti, ardından sahada bakılan her yer için ayrı bir satır gelir: hangi gün, hangi saat aralığında, ne görüldüğü, fotoğraf varsa neyi gösterdiği. Sonda, bakılmış ama bir sonuç vermemiş yerler ayrıca sıralanır; bu kısım da en az bulunanlar kadar değerlidir, çünkü aramanın hangi yerlerde artık sürdürülmesine gerek olmadığını gösterir.
Bu biçim, raporu resmî görevlilere verdiğinizde kolay okunmasını sağlar. Elinizdeki dağınık parçalar yerine tarihli, sıralı ve kaynağı belli bir döküm sunarsınız.
Bize yazdığınızda yakınınızın yaşını, son görüldüğü ilçeyi ve resmî bildirimin yapılıp yapılmadığını belirtirseniz planlama ilk mesajla başlar.
