Aşağıdaki sorular bir işe başlamadan önce akla gelenlerden seçildi. Ücret konuşmasının ayrıntısı, dedektifliğin yasal çerçevesi ve iş sürerken kapsamın değişmesi gibi konular ayrı okumalarda daha geniş anlatılıyor; burada her birinin kısa cevabını bulacaksınız.
Çalıştığınız ilçeler hangileri?
On yedi ilçenin tamamında çalışılır: Efeler, İncirliova, Köşk, Germencik, Koçarlı, Çine, Karpuzlu, Nazilli, Sultanhisar, Kuyucak, Buharkent, Yenipazar, Bozdoğan, Karacasu, Söke, Kuşadası ve Didim. Plan, ilçeye göre Efeler, Nazilli ya da Söke’den kurulur; her ilçe için kısa notları ilçeler sayfasında bulabilirsiniz. Kuşadası, Didim ve Nazilli’nin ayrı sayfaları var, il merkezi Efeler’in yerini ana sayfa tutar.
Uzak bir ilçede olmak ücreti değiştirir mi?
Ücret işin içeriğine, süresine ve kaç gün süreceğine göre değişir; yolun uzunluğu da bu günlerin nasıl kurulduğuna yansıdığı ölçüde hesaplanır. Bu yüzden Karpuzlu ya da Bozdoğan’daki bir iş için tutar, işin kendisi konuşulmadan söylenemez. Uzak bir ilçedeki yer, aynı çarşıya bağlı başka bir yerle aynı güne konabiliyorsa yolun payı küçülür; bunu kapsam yazılırken birlikte görürsünüz. Kapsam metni yazıldığında tutar da yazılı olarak bellidir, ücret konuşmasının ayrıntısı ise ücret okumasında anlatılıyor.
Ön görüşmede neler konuşulur?
Bu ilk konuşmada üç şey sorulur: ne öğrenmek istediğiniz, bunun hangi ilçe ve mahallede geçtiği ve önünüzde bir karar tarihi olup olmadığı. Elinizde bir adres, iş yeri adı ya da fotoğraf varsa işe yarar; yoksa görüşme yine başlar. Anlattıklarınızı kanıtlamanız istenmez, tahminleriniz de planın bir maddesi olarak not edilir. Görüşme yazışarak da konuşarak da yürüyebilir; hangisi size rahatsa o. Sonunda sorunuzun sahada görülebilecek bir yanı olup olmadığı size söylenir.
Adımı ve anlattıklarımı kimler öğrenir?
Yalnız işi planlayan ve sahada yürüten kişiler. Konuşmayı adınızı söylemeden açabilirsiniz; konunun adı, yeri ve tarihi kapsamı konuşmaya yeter. Sahada araştırılan kişiyle ya da çevresiyle temas kurulmaz, başvurunuzdan kimseye söz edilmez. Gönderdiğiniz yazışma ve belgeler yalnız bu iş için kullanılır; rapor yalnız sizin elinize geçer ve kime göstereceğinize siz karar verirsiniz.
Sahaya kaç gün ayrılır?
Süre, sorunun kaç gün ve kaç farklı yerde bakılmasını gerektirdiğine bağlıdır ve kapsam yazılırken gün olarak belirlenir. Tek bir adresin teyidi ile farklı günlerde görülmesi gereken bir düzen aynı uzunlukta olmaz. Kısa bir çalışma, sorunun dar tutulmasıyla mümkündür; soru genişledikçe gün sayısı da artar. Gün sayısı kapsamda yazılır; değişmesi gerekirse sizinle yeniden konuşulur.
Çalışma sürerken bilgi alabilir miyim?
Ara bilgi, kapsam yazılırken sizinle konuşulan başlıklardan biridir; istiyorsanız kapsamda yer alır. Ara bilgi raporun yerine geçmez ve yorum içermez; işi sürdürmek, değiştirmek ya da durdurmak için size düşünme payı bırakır. Telefonunuzu başka biriyle ortak kullanıyorsanız bunu ilk mesajda söylemeniz yeter.
Araştırma şüphemi doğrulamazsa ne olur?
Rapor, şüphenizi doğrulasa da doğrulamasa da bakılan günlerde ne görüldüğünü yazar ve bu da bir cevaptır. Kapsamdaki soruya cevap veren bir şey görülmediyse rapor bunu açıkça söyler; bakılan yer ve günler ise aynı ayrıntıyla durur. Görülmemiş olmak, olmadığı anlamına gelmez; yalnız bakılan günlerde görülmediğini gösterir ve rapor bu ayrımı korur. İsterseniz başka günlerle ya da daraltılmış bir soruyla ikinci bir çalışma konuşulabilir.
Raporun içinde neler bulunur, size nasıl ulaşır?
Raporu yazılı hâliyle yalnız siz alırsınız. Her gün için tarih, saat aralığı, yerin türü, görülen ve görülemeyen ayrı satırlarda durur; sonunda kapsamdaki soruya hangi satırların cevap verdiğini gösteren kısa bir özet bulunur. Satırlara yorum ve tahmin girmez. Raporun bölümleri, onayladığınız kapsamdaki sorularla aynı düzende dizilir; bir sorunun cevabını aramak zorunda kalmazsınız. Araştırılan kişiyle ilgili satırlar da kapsamdaki soruyla sınırlıdır; soruyla ilgisi olmayan bir gözlem rapora girmez.
Rapora fotoğraf eklenir mi?
Rapordaki satırların çoğu fotoğrafla desteklenir. Fotoğraflar kamuya açık bir noktadan çekilir; her fotoğrafın altında tarihi ve ait olduğu satır bulunur. İşle ilgisi olmayan kişiler kadrajın merkezine alınmaz. Fotoğrafın çekildiği yerin türü, örneğin cadde, iş yeri önü ya da parsel kenarı, ait olduğu satırda ayrıca yazılır. Görüntü yakınlaştırılarak bir evin ya da bir aracın içi çekilmez.
Raporu bir kuruma verebilir miyim?
Rapor size ait bir belgedir; onu resmî bir işte kullanıp kullanmamaya siz karar verirsiniz. Bir kurumun raporu nasıl değerlendireceği o kuruma aittir; Aydın Dedektif’in yaptığı, görülenin tarihli ve kaynağı belli biçimde yazılmasıdır. Raporun dilinin düz olması, kimseyi suçlayan ya da yargılayan bir ifade yerine yalnız görülenin yazılması, onu kim okursa okusun aynı biçimde anlaşılır kılar.
Kendi isteğiyle evden ayrılan bir yetişkin için çalışılır mı?
Yetişkin bir yakın kendi isteğiyle gittiyse nerede olduğu aileye söylenmez; kişinin kendi verdiği karar böyle korunur. Böyle bir durumda yapılabilecek olan, resmî bildirimin yapılması ve ailenin elindeki bilginin resmî makamlara düzenli biçimde iletilmesidir. Aynı ölçü, şiddetten korunan ya da koruma altında olabilecek bir kişinin adresi için de geçerlidir.
Bir üniversite yerleşkesinin, adliyenin ya da askerî bölgenin yakınında da çalışıyor musunuz?
Bu üç yerin çevresi bilerek çalışma alanının dışında tutulur. Sorunuz bu yerlerden birine bağlıysa bunu konuşmanın başında söylemeniz yeter; konunun başka bir yerde görülebilecek bir yanı varsa çalışma o yere göre kurulur. Bu sınır hem orada bulunanları hem raporunuzu korur.