Bir dedektife ilk yazdığınızda ücreti sormak en doğal sorudur ve ilk mesajda sorulabilir. Cevap birkaç bilgi netleşince ortaya çıkar; teklifte görmeniz gerekenler ve tutarın iş sürerken hangi durumda yeniden konuşulduğu da aşağıda.
Dedektif ücretleri ne kadar?
Dedektif ücretleri işin içeriğine, süresine ve kaç gün süreceğine göre değişir; herkese aynı tutarı söyleyen bir tarife yoktur. Üç ölçünün her biri teklife ayrı bir şey katar:
- İşin içeriği, cevabı aranan sorudur. Tek bir adreste bir işletmenin çalışıp çalışmadığına bakmak ile bir kişinin anlattığı üç ayrı yeri karşılaştırmak aynı iş değildir.
- Süre, sahada bir günün kaç saat sürdüğüdür. Bir soru kısa bir aralıkta cevap bulur, bir başkası için günün büyük kısmı gerekir.
- Gün sayısı, sorunun cevabının kaç farklı günde aranacağıdır. Her hafta aynı gün yaşanan bir durum az sayıda günle görülür; dağınık bir düzen daha fazla gün gerektirir.
Bu üç şey belli olmadan söylenen bir rakam çoğu zaman sonradan değişir. Sizin için daha yararlı olan, önce bu üçünün konuşulması ve rakamın onlardan çıkmasıdır.
İşin yeri de bu ölçülerin içinden etki eder. Aydın’da bir konunun il merkezi Efeler’de, doğuda Nazilli tarafında ya da batıda Söke ve kıyı tarafında olması, sahadaki günlerin nasıl dizileceğini değiştirir. Uzaklık tutara ayrı bir kalem olarak eklenmez; günün süresine ve gün sayısına yansıdığı kadar teklifte yer alır.
Teklif hangi bilgiyle şekillenir
Teklifin ne kadar isabetli olacağını, görüşmede anlattıklarınızın ne kadar belirli olduğu belirler. Konunun ne olduğu, ilçe ve mahalle düzeyinde nerede geçtiği, bildiğiniz bir düzen olup olmadığı ve bir karar tarihine yetişmeniz gerekip gerekmediği: teklif bu dört bilgiyle netleşir.
Emin olmadığınız bir ayrıntıyı uydurmak yerine boş bırakın. “Hangi günler olduğunu bilmiyorum” demek, yanlış bir gün söylemekten iyidir; o durumda teklif iki aşamalı kurulabilir. İlk aşama kısa tutulur; ikinci aşamanın gerekip gerekmediğine, ilk aşamada görülenlere bakarak siz karar verirsiniz. Böylece baştan büyük bir kapsamı üstlenmek zorunda kalmazsınız.
Teklifte görmeniz gerekenler
Size verilen teklif, ücretin neyi karşıladığını açıkça göstermelidir. Teklifte cevabı aranan soru tek cümleyle, bakılacak yerler ilçe ve mahalle adıyla, gün sayısı, raporun nasıl teslim edileceği ve bu kapsamın tutarı yazar. Ara bilgi isteyip istemediğiniz ve kapsam değişirse ne yapılacağı da konuşulur, kapsamda yazılır.
Böyle bir teklif, ileride “bu da işin içinde miydi?” sorusunun cevabını baştan verir. Teklifte yazmayan bir şey, sonradan sizin onayınızla eklenmedikçe işin içinde sayılmaz.
Tutarı küçülten şey: dar bir soru
Tutarı belirleyen üç ölçünün ikisi doğrudan sizin anlattıklarınıza bağlıdır. Aklınızdaki üç ayrı soruyu, kararınızı asıl değiştirecek tek soruya indirmek içeriği daraltır. Durumun hangi günlerde yaşandığını biliyorsanız bunu söylemek gün sayısını azaltır. Kişiyi tanımayı kolaylaştıran yakın tarihli bir fotoğraf ya da adresi kesinleştiren bir bilgi, sahada arayışa harcanacak zamanı kısaltır.
Bir de karar tarihi vardır. Yetişmeniz gereken bir gün yoksa çalışma, sorunun en açık görüleceği günlere rahatça yerleştirilir. Tarih çok yakınsa kısa bir süreye çok iş sığdırmak gerekir; bu durum da teklife yansır. Ücreti sormak için işin kesinleşmesini beklemeyin, aklınızda bir soru belirdiği anda yazmanız size seçenek bırakır.
Farklı yerlerden gelen teklifleri tartmak
Birden fazla yerden teklif aldıysanız, karşılaştırmayı toplam rakamla değil kapsamla yapın. Birinin üç gün ve kısa bir saat aralığı, ötekinin beş gün ve daha uzun bir süre önerdiği iki teklif aynı işi anlatmıyor olabilir. En sağlıklı yol, her iki tarafa da aynı soruyu ve aynı yeri yazıp yazılı kapsam istemektir; o zaman iki rakamın neyi karşıladığını yan yana görürsünüz.
İş sürerken kapsam değişirse
Çalışma başladıktan sonra yeni bir bilgi ortaya çıkabilir ya da sorunuz değişebilir. Bu durumda kapsam kendiliğinden genişlemez: yeni durum size anlatılır, ek bir gün ya da yeni bir yer gerekiyorsa tutarı ile birlikte yazılı olarak önerilir ve siz onaylarsanız uygulanır. Aynı kapsamla sürdürmek, kapsamı genişletmek ve durdurmak arasındaki seçimi iş başladıktan sonra değişen soru üzerine okumada ayrıntısıyla bulabilirsiniz.
Ödeyeceğim rakamı sahadan önce görür müyüm?
Evet; kapsam yazıya geçtiğinde tutar da teklifte yazılır ve iş o kapsamla başlar. Çalışma sırasında kapsamı değiştirmek gerekirse yeni tutar ayrıca önerilir ve sizin onayınızla uygulanır.
Uzaktaki bir ilçe ücreti değiştirir mi?
Uzaklık ücreti, işin süresini ve kaç gün süreceğini değiştirdiği ölçüde etkiler. Bir ilçenin uzak olması kendi başına ek bir kalem doğurmaz; sahadaki günün nasıl dizileceğini değiştirir ve teklife bu yolla yansır.
Teklif almak için ne kadar ayrıntı vermem gerekir?
Konunun ne olduğunu, ilçe ve mahalle düzeyinde nerede geçtiğini ve varsa yetişilmesi gereken bir tarihi söylemeniz bir teklif için yeterlidir. Kişi adları ve diğer ayrıntılar görüşmede, teklif konuşulurken ayrıca istenir.
