Evlenmeden önce bir aday hakkında araştırma yaptırmayı düşünen birinin aklındaki sorulardan biri de şudur: bunu ona söyleyecek miyim? Cevap çiftten çifte değişir. Ama kararı kolaylaştıran birkaç ölçü var ve bunlar, sizin ilişkinizi ve sonucun ne çıktığını hesaba katarak tartılabilir.
Kararın sahibi sizsiniz
Raporu alan tek kişi sizsiniz; adayın bu çalışmayı öğrenip öğrenmeyeceği de tamamen sizin elinizdedir. Bu, kararı acele etmeden verebileceğiniz anlamına gelir: raporu okuyup birkaç gün düşünmeniz, güvendiğiniz biriyle konuşmanız, sonra karar vermeniz mümkündür.
Kararın üç yolu var: araştırmadan önce söylemek, sonuç geldikten sonra söylemek ya da hiç söylememek. Her birinin ilişkiye kattığı ve ondan aldığı şey farklıdır.
Araştırmadan önce söylemek
Bazı çiftler, evlilik gibi büyük bir karardan önce birbirlerinin anlattıklarını doğrulatmayı açıkça konuşur. Bu yolu seçerseniz araştırma bir sınama olmaktan çıkar, iki tarafın da bildiği bir kontrol hâline gelir. Aday, kendisi hakkında karşılaştırılacak bilgileri size bizzat verebilir; bu da çalışmayı kısaltır.
Bu yolun bedeli, araştırmanın değerinin bir kısmını azaltmasıdır. Önceden bilen biri, karşılaştırılacak yerlerde her zamankinden farklı görünebilir. Önceden söylemek bu nedenle, güvenin zaten büyük ölçüde kurulduğu ve araştırmanın daha çok iki ailenin içini rahatlatmak için yapıldığı durumlarda anlamlıdır.
Sonuç olumluysa
Rapor, adayın anlattıklarıyla görülenin örtüştüğünü söylüyorsa, söylemek de söylememek de savunulabilir bir seçimdir. Söylemezseniz, yaptığınız şey kendi kararınız için aldığınız bir tedbir olarak sizde kalır. Söylerseniz, ilişkinin ilk dönemine bir açıklık katmış olursunuz; ama karşı tarafın “bana güvenmedin mi” diye sorabileceğini de hesaba katmak gerekir.
Söylemeye karar verirseniz, konuşmayı raporun ayrıntısından değil kendi kaygınızdan başlatmak işinizi kolaylaştırır. Neden böyle bir ihtiyaç duyduğunuzu, örneğin tanışıklığın kısa olmasını ya da ailelerin birbirini tanımamasını anlatmak, raporu sayfa sayfa göstermekten daha anlaşılırdır. Fotoğrafları ya da günleri tek tek göstermek, konuşmayı bir hesap sorma havasına sokabilir.
Hiç söylememek
Söylememek, bir şey saklamak anlamına gelmek zorunda değildir. Büyük bir karardan önce kendi içinizi rahatlatmak için aldığınız bir tedbir, sizin özel alanınızdır; sonuç olumluysa ve ilişkiniz bu tedbire ihtiyaç duymadan ilerliyorsa, bunu kendinizde tutmak makul bir seçimdir.
Bu yolu seçerseniz iki şeyi düşünmekte yarar var. Raporu nerede saklayacağınıza ya da saklayıp saklamayacağınıza karar verin; evlendikten sonra ortak bir evde duran bir belge, yıllar sonra beklenmedik bir anda karşınıza çıkabilir. Bir gün eşiniz bunu öğrenirse ne söyleyeceğinizi de kabaca bilin. “O dönem tanışıklığımız kısaydı ve içimin rahat etmesini istedim” gibi dürüst bir cümle, çoğu açıklamadan daha iyi karşılanır.
Sonuç olumlu değilse
Raporda örtüşmeyen bir satır varsa, ilk adım o satırın ne anlama geldiğini acele etmeden düşünmektir. Örtüşmeyen her bilgi bir yalan değildir: iş değişmiş, ev yeni taşınılmış, aday utandığı bir şeyi söylememiş olabilir. Ortada bilerek söylenmiş bir yanlış mı, yoksa açıklanabilir bir fark mı olduğunu çoğunlukla ancak adayla yapılacak bir konuşma gösterir.
Bu konuşmayı açmanın iki yolu var. Raporu masaya koymadan, örtüşmeyen konuyu açık bir soru olarak sormak; ya da araştırmayı söyleyip görüleni paylaşmak. İlki karşı tarafa kendini açıklama fırsatı verir ve onun cevabını raporla karşılaştırmanızı sağlar. İkincisi daha doğrudandır ama konuşmanın tonunu baştan sertleştirebilir.
Konuşmanın gerginleşebileceğini düşünüyorsanız, onu güvendiğiniz birinin yanında ya da kalabalık, açık bir yerde yapmak sizi rahatlatır. Raporu adaya göstermek ya da göndermek de sizin kararınızdır. Ama bir kez gönderilen bir belgenin nerede duracağını ve kimlere gösterileceğini artık siz belirleyemezsiniz; içinde başka kişilere ait bilgiler de bulunabileceğini düşünerek, göstermekle yetinmek çoğu durumda daha dengeli bir seçimdir.
Karar ne olursa olsun, konuşmaya bir söylentiyle değil somut bir dökümle girersiniz.
Konuşmanın zamanı
Hangi yolu seçerseniz seçin, konuşmanın zamanı da en az içeriği kadar önemlidir. Söz ya da nişan gibi ailelerin de katıldığı bir adım atılmadan önce konuşmak, iki tarafa da geri adım atabilecek bir alan bırakır; o adım atıldıktan sonra her konuşma daha ağır gelir. Önemli bir günün hemen öncesinde ya da kalabalık bir aile ortamında ise bu tür bir konuşmayı açmamak daha iyidir. Kendinize de zaman tanıyın: raporu okuduğunuz gün konuşmak yerine, ne söylemek istediğinizi bir gece düşünmek konuşmanın yönünü değiştirebilir.
Bu kurgunun gösterdiği şey basittir: rapor bir kararı sizin yerinize vermez, ama doğru soruyu sormanızı sağlar. Nikâhtan önce aday araştırması sayfasında, karşılaştırmanın nasıl yapıldığını ve raporun nasıl yazıldığını ayrıntısıyla bulabilirsiniz.